System składania oświadczeń należytej staranności – cyfrowe narzędzia i obowiązki przedsiębiorców w EUDR

Jednym z kluczowych elementów rozporządzenia EUDR (UE 2023/1115) jest obowiązek składania oświadczeń należytej staranności przed wprowadzeniem produktów objętych rozporządzeniem do obrotu na rynku UE. W tym celu Komisja Europejska uruchamia dedykowany system informacyjny.

Czym jest system EUDR?

System EUDR to platforma cyfrowa, w której przedsiębiorcy będą musieli składać tzw. oświadczenia należytej staranności (due diligence statements, DDS). System umożliwia zarejestrowanie i monitorowanie danych dotyczących łańcucha dostaw. Należyta staranność (due diligence) w rozporządzeniu EUDR (EU Deforestation Regulation, czyli rozporządzeniu UE w sprawie produktów niezwiązanych z wylesianiem, 2023/1115) polega na wdrożeniu procedury weryfikującej, czy towary wprowadzane na rynek UE nie pochodzą z obszarów objętych wylesianiem i zostały pozyskane legalnie. Jest to kluczowy obowiązek spoczywający na przedsiębiorcach, którzy importują lub wprowadzają do obrotu produkty objęte zakresem regulacji.

Zawartość oświadczenia

Każde oświadczenie musi zawierać:

• dane identyfikujące produkt i kraj pochodzenia
• współrzędne geograficzne działki, z której pochodzi surowiec
• opis zastosowanej oceny ryzyka
• informację, że produkt nie pochodzi z obszaru wylesionego po 31.12.2020 r.

Ocena ryzyka – „Risk assessment”

Importer musi przeanalizować, czy istnieje ryzyko, że produkt pochodzi z gruntów objętych wylesianiem lub został pozyskany nielegalnie. Oceniane czynniki to m.in.:

• skala, częstotliwość i charakter ryzyka w danym regionie,
• poziom przejrzystości łańcucha dostaw,
• informacje z niezależnych źródeł (np. raporty organizacji międzynarodowych, lokalne regulacje),
• trudności z uzyskaniem informacji od dostawców.

Ograniczanie ryzyka – „Risk mitigation”

Jeśli ryzyko nie może być uznane za znikome, podmiot ma obowiązek:

• żądać dodatkowych dokumentów,
• przeprowadzać audyty u dostawców,
• zmieniać dostawcę lub wstrzymywać wprowadzanie towaru do czasu wyjaśnienia wątpliwości.

Nawet jeśli produkt pochodzi z legalnie eksploatowanego terenu, ale teren ten został odlesiony po 31.12.2020 r., produkt nie może zostać wprowadzony na rynek UE – należyta staranność ma to właśnie wykluczyć.

Dla kogo zasada należytej staranności jest obowiązkowa?

• Duże przedsiębiorstwa i importerzy (od 30.12.2024 r.)
• Mikro i małe firmy – mają więcej czasu (do 30.06.2025), ale również będą musiały stosować due diligence, jeśli np. działają jako podwykonawcy dla większych firm.

Rejestracja i dostęp

Przedsiębiorstwa muszą zarejestrować się w systemie jako podmioty gospodarcze. Zgłoszenia będą dostępne dla organów kontrolnych w państwach członkowskich, co usprawni egzekwowanie przepisów.

Korzyści i wyzwania

System ułatwi raportowanie i ujednolici proces oceny zgodności. Dla firm oznacza to jednak konieczność zbierania dokładnych danych i odpowiedniego przygotowania technicznego oraz organizacyjnego.

W kolejnym artykule opowiemy o mechanizmach nadzoru nad przestrzeganiem przepisów EUDR oraz o możliwych sankcjach za ich naruszenie.

A jeżeli już dziś potrzebujesz dowiedzieć się więcej o obowiązkach wynikających z nowego unijnego rozporządzenia dotyczącego gospodarki leśnej EUDR, skontaktuj się z nami skontaktuj się z nami:

Zespół Nowak Consulting – Doradztwo Celne.

Telefon: +48 727 208 308
E-mail: kontakt@doradcacelny.pl / doradcacelny@gmail.com