EUDR – nie ma oficjalnego odroczenia, ale niepewność trwa

Aktualności — 02.10.2025

Komisja Europejska była ostatnio źródłem doniesień sugerujących możliwość przesunięcia obowiązków wynikających z rozporządzenia EUDR (rozporządzenie 2023/1115).

Jednocześnie prawnicy i eksperci przestrzegają, że na dziś dzień nie istnieje żaden oficjalny projekt aktu odraczającego stosowanie rozporządzenia. W praktyce oznacza to: formalnie nic nie zostało przesunięte, lecz w debacie publicznej pojawia się duża doza niepewności i spekulacji, co utrudnia firmom planowanie działań.

Czym jest EUDR i kogo obejmuje

Rozporządzenie 2023/1115 — znane powszechnie jako EUDR — ma ograniczyć wpływ Unii Europejskiej na wylesianie i degradację lasów poza jej granicami. Nakłada ono na operatorów obowiązek przeprowadzenia należytej staranności w łańcuchu dostaw oraz dokumentowania pochodzenia surowców (w tym geolokalizacji miejsc pochodzenia), tak aby można było wykazać brak nielegalnej konwersji gruntów. Regulacja dotyczy szeregu surowców i produktów powiązanych z ryzykiem wylesiania: m.in. bydła, kakao, kawy, oleju palmowego, kauczuku, soi i drewna (odnośne towary), a w załączniku znajdują się także pozycje pozornie drobne — np. mieszanki kauczukowe, ramy drewniane, czekolada i wyroby z niej, opakowania drewniane – i inne odnośne produkty.

Kogo obejmą obowiązki i od kiedy

Rozporządzenie obowiązuje od czerwca 2023 r. Przewidywane daty wejścia w życie obowiązków wynikających z EUDR dla operatorów były określone w przepisach: duże i średnie przedsiębiorstwa miały zacząć stosować wymagania od 30 grudnia 2025 r., a małe podmioty od 30 czerwca 2026 r. Wbrew pojawiającym się w mediach spekulacjom, na chwilę obecną nie ma podpisanego ani opublikowanego projektu aktu odraczającego te terminy. Oznacza to, że formalnie harmonogram pozostaje w mocy, choć w debacie politycznej i publicznej trwają dyskusje na temat ewentualnych zmian.

Skąd bierze się niepewność?

Niepewność wynika z kilku źródeł. Po pierwsze, w praktycznym wdrożeniu EUDR ważną rolę ma odgrywać infrastruktura informatyczna umożliwiająca składanie oświadczeń i raportów; pojawiały się sygnały o technicznych wyzwaniach przy uruchamianiu tego systemu. Po drugie, w tle trwają intensywne negocjacje polityczne i handlowe — zarówno pomiędzy państwami członkowskimi UE, jak i z partnerami zewnętrznymi — które mogą wpływać na tempo końcowego dopracowania wytycznych i mechanizmów egzekucji. Wreszcie, niektóre wypowiedzi przedstawicieli Komisji lub parlamentarzystów były odczytywane jako wskazówki o możliwych korektach terminu, co wywołało falę medialnych spekulacji.

Co mówią eksperci

Specjaliści w dziedzinie prawa unijnego i compliance podkreślają, że póki co nie ma formalnego aktu przesuwającego terminy — a więc firmy powinny traktować obecne daty jako obowiązujące i odpowiednio się do nich przygotować. Równocześnie zwracają uwagę, że dodatkowy czas na dopracowanie elementów praktycznych (np. systemów IT, wytycznych interpretacyjnych czy wsparcia dla eksporterów w krajach trzecich) byłby użyteczny, jeśli miałby zostać formalnie przyznany.

Co to oznacza dla biznesu?

Dla przedsiębiorstw dwie rzeczy pozostają jasne: po pierwsze, wdrożenie EUDR wymaga przygotowania procesów związanych z pozyskiwaniem informacji od dostawców (w tym spoza UE) oraz wdrożenia procedur due diligence; po drugie, brak przejrzystości w komunikatach powoduje ryzyko kosztów i zaburzeń operacyjnych. Dla wielu firm największym wyzwaniem jest pozyskanie od kooperantów w krajach trzecich wiarygodnych danych, często aż do poziomu działki rolnej czy plantacji. Brak tych danych może uniemożliwić import lub wprowadzenie na rynek produktów objętych EUDR, co w skrajnych przypadkach grozi utratą dostępu do rynku UE.

Polityka, negocjacje i geopolityka

Warto podkreślić, że rozmowy dotyczące elementów wykonawczych EUDR toczą się równolegle z negocjacjami handlowymi i politycznymi. Niektóre państwa i lobby branżowe sygnalizują potrzebę wypracowania rozwiązań ułatwiających korzystanie z preferencji czy klasyfikowania krajów o niskim ryzyku. Równoczesne prowadzenie tych wątków oznacza, że dyskusje będą trwały — ale nie przekreślają one obowiązującego prawa, dopóki nie zostanie formalnie zmienione.

Praktyczne zalecenia dla firm

Eksperci rekomendują przedsiębiorcom działania równoległe: kontynuować przygotowania (wdrożenie procedur due diligence, budowa traceability, dialog z dostawcami) oraz śledzić oficjalne komunikaty instytucji UE. Działania proaktywne pozwolą zmniejszyć ryzyko zakłóceń handlowych niezależnie od ewentualnych decyzji politycznych dotyczących terminów.

Sytuacja krajowa

W Polsce trwają prace nad ustawą uzupełniającą niektóre aspekty krajowej egzekucji EUDR — projekt pojawił się w wykazie prac rządowych. Niemniej większość obowiązków operatorów wynika bezpośrednio z rozporządzenia i nie wymaga transpozycji. Oznacza to, że przedsiębiorstwa mogą (i powinny) przygotować się już teraz, nawet jeśli niektóre aspekty kontroli zostaną doprecyzowane krajowymi przepisami.

Podsumowując: na dziś formalne terminy EUDR pozostają w mocy — nie ma opublikowanego projektu, który by je przesuwał — lecz wokół wdrożenia toczą się intensywne debaty techniczne i polityczne. W efekcie przedsiębiorstwa stoją przed wyborem: czekać na ewentualne uściślenia, ryzykując, że nie będą gotowe, czy kontynuować przygotowania i zmniejszać ryzyko operacyjne. Zdaniem ekspertów rozsądna strategia to przygotowanie się już teraz przy jednoczesnym śledzeniu oficjalnych komunikatów KE i krajowych organów.

A jeżeli już dziś potrzebujesz dowiedzieć się więcej o obowiązkach wynikających z nowego unijnego rozporządzenia dotyczącego gospodarki leśnej EUDR, albo Twoja firma potrzebuje wsparcia we wdrożeniu EUDR lub w przygotowaniach do jego stosowania — od opracowania procedur due diligence i budowy traceability, przez audyty dostawców i szkolenia, po przygotowanie dokumentacji i klauzul kontraktowych — zapraszamy do kontaktu; chętnie przygotujemy ofertę dopasowaną do wielkości i specyfiki Państwa łańcucha dostaw oraz ustalimy zakres i harmonogram współpracy.

Zespół Nowak Consulting – Doradztwo Celne.

Telefon: +48 727 208 308
E-mail: kontakt@doradcacelny.pl / doradcacelny@gmail.com